Son zamanlarda, zayıflatıcı olarak piyasada pazarlanan ürünler arasında en popüler olan bitkisel ürünlerden biri de asaiberi. Orta ve Güney Amerika’da yetişen ve bilimsel adı Enterpe oleracea olan bir palmiye türünün meyvelerinden hazırlanan içecek, tablet, vb. ürünler. Pazarlanma stratejisi ise insanların en hassas olduğu, en çok talepte bulunduğu alanlar; yüksek lif içeriği nedeniyle tok tutucu, zayıflatıcı, enerjiyi artırıcı, cinsel gücü artırıcı, sindirimi kolaylaştırıcı, detoks yapıcı, cildi güzelleştirici, kalp ve damar işlevlerini destekleyici, uykuyu düzenleyici, kolesterolü düşürücü, diyabeti tamamen tedavi edici ve diğerleri. Aklıma şu sevimli reklam geldi; annem hem doktor, hem aşçı, hem ayakkabı bağlayıcı, hem…  Peki ileri sürülen bu etkileri ne derecede bilimsel araştırmalar ile destekleniyor?

 

ANTİOKSİDAN ETKİSİ ÇAYDAN FAZLA

 

Asaiberi ile ilgili bilimsel değerlendirme çalışmalarının tümü son beş yıl içinde yayımlanmış. Tüm koyu mor-menekşe renkli bitkisel ürünlerden bekleneceği gibi asaiberinin meyve suyu ve pulpasının başlıcası prosiyanidin tipi polifenolik bileşikler (siyanidin-3glukozit ve siyanidin-3-rutinozit) olmak üzere fenolik bileşikler (flavonoitler, fenolik asitler) bakımından zengin olduğu tespit edilmiş. Bu tip bileşiklerin kuvvetli antioksidan etkisi artık herkes tarafından çok iyi biliniyor. Artık neredeyse tüm kırmızı meyve ve sebzeler sağlıklı yaşam için öneriliyor; nar, yaban mersini, kırmızı pancar, vb.  Nitekim asaiberinin antioksidan etkisini değerlendiren deneysel (in vitro) araştırmalarda peroksi ve peroksinitrit radikalleri üzerinde yüksek etkisi bulunmasına karşılık hidroksi radikalleri üzerinde zayıf etkili olduğu görülmüş. Yapılan bir çalışmada meyvelerin yapısındaki polifenolik bileşiklerin ısıya dayanıksız olduğu, oda ısısında 10 haftada yüzde 20, hafif ısıtıldığında ise yüzde 74 kayba uğradığı belirlenmiş. Yani ürünün buzdolabında tutulması önerilir.

 

Diğer antioksidanlar gibi kalp ve damar hastalıklarında koruyucu olarak etkili olması muhtemel. Nitekim sıçanlarda damar genişletici etkisi bulunduğu tespit edilmiş. Bir başka deneysel çalışma da bu bulguyu destekliyor; meyvelerinin taşıdığı prosiyanidinlerinin nitrik oksit (iNOS) üzerinde baskılayıcı etkisi bildiriliyor. Antioksidan etkisiyle ilgili yapılan çalışmalarda bu etkisinin üzüm, çilek, mango, aserola gibi bilinen antioksidan etkili meyvelerden daha zayıf olduğu gözlenmiş. Bir sıralama yapılması gerekirse, asaiberinin antioksidan etkisinin portakal suyu, elma suyu ve çaydan daha yüksek olduğu, vişne ve kranberi ile eşit olduğu bildiriliyor. 

 

KANSER TEDAVİSİNDE ETKİLİ Mİ?

 

Kolesterol düşürücü etkisini değerlendirmek üzere yürütülen bir çalışmada yüksek kolesterol diyeti verilen sıçanlarda asaiberi kurutulmuş meyve pulpası kötü koleterol (LDL) ve total lipit seviyesini düşürdüğü gözlenmiş. İki deneysel (in vitro) çalışmadan birinde asaiberi usaresinin vücutta yangıya yol açan bazı enzimleri (siklooksijenaz-1 ve -2) baskıladığı ve diğerinde ise deneysel lösemi hücreleri (HL-60) üzerinde orta derecede etki gösterdiği bildiriliyor. Ancak bu deneysel bulgular asaiberinin kanser tedavisinde ya da yangılı hastalıklarda etkili olup olamayacağının bir göstergesi olamaz. Çok daha ayrıntılı çalışmalara gerek var.

 

Sonuç olarak, asaiberi ile ilgili olarak ortaya atılan iddiaların henüz bilimsel olarak net bir şekilde ortaya konulamadığı görülüyor. Özellikle zayıflatıcı etkisi ya da iştahı kestiği, enerjiyi artırdığı, uykuyu düzenlediği veya cinsel gücü artırıcı etkisi bulunduğunu destekleyen hiçbir bulgu yok. Şeker hastalığını tamamen iyileştirdiğine yönelik iddia ise tamamen tutarsız. Meyvelerin orta derecede antioksidan etkisine bağlı olarak, diğer antioksidan etkili bitkisel ürünler gibi kalp ve damar hastalıklarında koruyucu olarak yararlı olabilir. Kolesterol üzerinde orta derecede bir etkisi olabileceği hayvan deneyiyle de destekleniyor.